Szkoła nie realizuje orzeczenia - co możesz zrobić krok po kroku
Dostarczyłaś orzeczenie do szkoły. Minął miesiąc, dwa, pół roku. IPET nie powstał. Nauczyciela wspomagającego nie ma. Rewalidacja - "czekamy na etat". Znasz to? Masz prawo działać. I masz konkretne narzędzia.
Co szkoła MUSI zrobić po otrzymaniu orzeczenia
Zanim przejdziemy do kroków - musisz wiedzieć, czego możesz wymagać. Orzeczenie o kształceniu specjalnym to nie "prośba" ani "sugestia". To decyzja administracyjna. Dyrektor jest prawnie zobowiązany do jej realizacji.
Po dostarczeniu orzeczenia szkoła musi:
1. Przygotować IPET (Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny) - w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia lub do 30 września, jeśli dziecko zaczyna rok szkolny z orzeczeniem § 6 ust. 5 rozp. MEN z 9.08.2017
2. Zorganizować zajęcia rewalidacyjne - minimum 2 godziny tygodniowo rozp. MEN z 3.04.2019 - ramowe plany nauczania
3. Przy autyzmie i niepełnosprawnościach sprzężonych - zatrudnić nauczyciela wspomagającego. Obowiązkowo. Bez czekania na zgodę gminy § 7 ust. 2 rozp. MEN z 9.08.2017
4. Powołać zespół specjalistów, który spotyka się minimum 2 razy w roku § 6 ust. 7-8 rozp. MEN z 9.08.2017
5. Zaprosić Cię na każde spotkanie zespołu - pisemnie § 6 ust. 8 rozp. MEN z 9.08.2017
Szkoła nie może powiedzieć "nie mamy etatu", "czekamy na budżet" ani "orzeczenie nie pasuje do naszej szkoły". Jeśli dziecko jest w obwodzie - szkoła nie może odmówić przyjęcia art. 130 ust. 2 Prawo oświatowe. A po przyjęciu musi realizować orzeczenie.
Najczęstsze sygnały, że szkoła nie realizuje orzeczenia
| Co słyszysz | Co to znaczy |
|---|---|
| "IPET będzie po feriach" | Przekroczony termin 30 dni - naruszenie prawa |
| "Nie mamy nauczyciela wspomagającego, czekamy na etat" | Przy autyzmie - obowiązek bezwzględny, bez czekania na zgodę gminy |
| "Rewalidacja będzie od przyszłego semestru" | Prawo do rewalidacji zaczyna się od dnia dostarczenia orzeczenia |
| "Nie zostałam zaproszona na spotkanie zespołu" | Szkoła ma obowiązek pisemnie powiadomić o każdym spotkaniu |
| "IPET jest, ale nie widziałam go" | Rodzic ma prawo do kopii IPET |
| "Nauczyciel wspomagający jest, ale tylko 2 godziny tygodniowo" | Wymiar godzin powinien wynikać z IPET i realnych potrzeb dziecka |
5 kroków - od rozmowy do kuratorium
Nie zaczynaj od skargi. Zaczynaj od rozmowy. Ale jeśli rozmowa nie działa - masz konkretną ścieżkę.
Umów się na spotkanie. Weź ze sobą orzeczenie i zapisz konkretnie, czego brakuje. Nie mów "szkoła nic nie robi" - mów "minęło 45 dni od złożenia orzeczenia i nie otrzymałam IPET".
Ważne: Możesz nagrywać spotkanie, w którym uczestniczysz. Polskie prawo tego nie zabrania (art. 267 § 3 Kodeksu karnego dotyczy tylko podsłuchiwania rozmów, w których nie uczestniczysz). Nie musisz o tym informować. Uwaga: nagrania możesz użyć prywatnie lub jako dowód, ale nie możesz go publikować (np. w mediach społecznościowych) bez zgody nagranych osób (art. 81 ustawy o prawie autorskim).
Po spotkaniu wyślij maila z podsumowaniem ustaleń - "Zgodnie z naszą rozmową z dnia X, IPET zostanie przygotowany do dnia Y". To Twój dowód.
Jeśli rozmowa nie przyniosła efektu - pismo. Papierowe, z datą, z potwierdzeniem odbioru (lub mailem z potwierdzeniem odczytu).
Co napisać:
- Kiedy dostarczyłaś orzeczenie (data)
- Czego konkretnie brakuje (IPET, rewalidacja, nauczyciel wspomagający)
- Powołanie się na konkretny przepis (np. "Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r., IPET powinien być przygotowany w ciągu 30 dni")
- Prośba o pisemną odpowiedź w ciągu 14 dni
Dyrektor ma 30 dni na odpowiedź KPA. Jeśli nie odpowie - to kolejny argument w skardze wyżej.
Organ prowadzący to najczęściej gmina (szkoły podstawowe) lub powiat (szkoły ponadpodstawowe). Kontroluje sprawy organizacyjne i finansowe szkoły.
Napisz pismo do wójta/burmistrza/prezydenta miasta z opisem sytuacji i dołącz kopię pisma do dyrektora (krok 2) oraz jego odpowiedź (lub informację o braku odpowiedzi).
Tu zaczyna się poważna presja. Kuratorium sprawuje nadzór pedagogiczny i ma realne narzędzia.
Co może zrobić kuratorium:
- Przeprowadzić kontrolę w szkole
- Wydać wiążące zalecenia - dyrektor musi je wykonać art. 56 ust. 1 Prawo oświatowe
- Jeśli dyrektor nie usunie uchybień - kuratorium musi wnioskować do organu prowadzącego o odwołanie dyrektora. Ten wniosek jest wiążący art. 56 ust. 3 Prawo oświatowe
Dlatego skargi do kuratorium dyrektorzy traktują poważnie.
Jeśli wszystkie kroki zawiodły:
- Rzecznik Praw Dziecka - może interweniować w imieniu dziecka
- Wojewódzki Sąd Administracyjny - po wyczerpaniu drogi administracyjnej, w ciągu 30 dni
- Rzecznik dyscyplinarny dla nauczycieli - jeśli problem dotyczy konkretnego nauczyciela, który odmawia dostosowań art. 80 § 1 Karta Nauczyciela
A jeśli mam opinię, nie orzeczenie?
Opinia z PPP nie daje prawa do IPET, nauczyciela wspomagającego ani rewalidacji. Ale szkoła nadal ma obowiązek dostosować wymagania edukacyjne i zorganizować zalecane formy wsparcia (zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, logopedia, inne).
Podstawa prawna jest inna, ale obowiązek jest tak samo bezwzględny § 2 rozp. MEN z 22.02.2019 art. 68 ust. 1 pkt 10 Prawo oświatowe. Nauczyciel, który odmawia wdrożenia dostosowań z opinii, naraża się na odpowiedzialność dyscyplinarną.
Ścieżka eskalacji jest taka sama: rozmowa, pismo do dyrektora, organ prowadzący, kuratorium.
Ważne dla rodziców dzieci z ADHD: ADHD samo w sobie nie daje prawa do orzeczenia o kształceniu specjalnym - nie figuruje w zamkniętym katalogu niepełnosprawności. Dziecko z ADHD może uzyskać opinię o dostosowaniu wymagań. Orzeczenie jest możliwe tylko gdy ADHD współwystępuje z zagrożeniem niedostosowaniem społecznym (potwierdzone przez psychiatrę) lub z inną niepełnosprawnością z katalogu (np. autyzmem).
Czego NIE robić
Nie wchodź w konflikt bez dokumentacji. Każde ustalenie potwierdzaj mailem. Każde pismo wysyłaj z potwierdzeniem odbioru. Bez tego nie masz dowodów.
Nie zgadzaj się na "tymczasowe rozwiązania" bez terminu. "Nauczyciel wspomagający będzie od przyszłego miesiąca" - poproś o to na piśmie z datą.
Nie czekaj zbyt długo. Każdy miesiąc bez wsparcia to miesiąc, którego dziecko nie odzyska. Jeśli rozmowa z dyrektorem nie daje efektu w 2 tygodnie - pisz pismo.
Co się zmienia od września 2026
2 marca 2026 r. Minister Edukacji podpisał nowe rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii. Od 1 września 2026 r. wchodzi obowiązkowa ocena funkcjonalna ucznia - szkoła będzie musiała opisać nie tylko trudności, ale też mocne strony dziecka i efekty dotychczasowego wsparcia. To zmiana filozofii - od skupienia na diagnozie medycznej do oceny realnych potrzeb dziecka.
Do września 2026 r. obowiązują dotychczasowe przepisy. Twoje orzeczenie jest ważne i szkoła musi je realizować.
Potrzebujesz gotowych pism do szkoły?
12 szablonów pism, ścieżka eskalacji krok po kroku i ściąga prawna z konkretnymi przepisami. Otwierasz, wpisujesz dane, wysyłasz.
Pobierz 3 darmowe szablonyPodsumowanie
Orzeczenie to nie papier do szuflady. To dokument, który daje Twojemu dziecku konkretne prawa - IPET, rewalidację, nauczyciela wspomagającego. Jeśli szkoła tego nie realizuje, masz 5 kroków od rozmowy do kuratorium. Każdy krok jest prosty. Każdy ma podstawę prawną. I każdy działa - bo dyrektorzy wiedzą, co oznacza skarga do kuratorium.
Nie musisz być prawnikiem. Musisz wiedzieć, czego wymagać i gdzie to napisać.
Przeczytaj też: ADHD u dziecka - co robić zanim dostaniesz diagnozę | Jak reagować na wybuchy złości - 5 kroków