Szkoła nie realizuje orzeczenia - co możesz zrobić krok po kroku
Dostarczyłaś orzeczenie do szkoły. Minął miesiąc, dwa, pół roku. IPET nie powstał. Nauczyciela wspomagającego nie ma. Rewalidacja - "czekamy na etat". Znasz to? Masz prawo działać. I masz konkretne narzędzia.
Co szkoła MUSI zrobić po otrzymaniu orzeczenia
Zanim przejdziemy do kroków, sprawdź, co wynika z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Szkoła ma obowiązek zorganizować kształcenie zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu i przepisami o kształceniu specjalnym. Sposób realizacji trzeba odnieść do sytuacji konkretnego ucznia.
Po otrzymaniu orzeczenia szkoła powinna:
1. Opracować IPET: do 30 września roku szkolnego, w którym dziecko rozpoczyna kształcenie w szkole, albo w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia, jeśli zostało złożone w trakcie roku § 6 ust. 5 rozp. MEN z 9.08.2017.
2. Zaplanować i realizować wsparcie, w tym zajęcia rewalidacyjne, odpowiednio do orzeczenia, IPET i przepisów dotyczących danej szkoły.
3. Zapewnić organizację kształcenia i odpowiednią kadrę zgodnie z rodzajem szkoły, niepełnosprawnością ucznia i § 7 rozporządzenia o kształceniu specjalnym; nie każde orzeczenie oznacza automatycznie osobnego nauczyciela przez cały dzień.
4. Dokonywać wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia co najmniej dwa razy w roku szkolnym i w razie potrzeby modyfikować IPET § 6 ust. 9 rozp. MEN z 9.08.2017.
5. Zawiadamiać rodzica o terminie spotkań zespołu; rodzic ma prawo w nich uczestniczyć oraz otrzymać kopie IPET i wielospecjalistycznej oceny § 6 ust. 11–12 rozp. MEN z 9.08.2017.
Brak etatu lub środków nie powinien pozostawiać ucznia bez wsparcia wynikającego z orzeczenia. Jeśli szkoła wskazuje przeszkodę organizacyjną, poproś dyrektora o pisemny opis działań, terminów i sposobu zapewnienia dziecku kształcenia. Zasady przyjęcia do szkoły i jej obowiązki zależą od rodzaju placówki oraz sytuacji ucznia.
Najczęstsze sygnały, że szkoła nie realizuje orzeczenia
| Co słyszysz | Co to znaczy |
|---|---|
| "IPET będzie po feriach" | Sprawdź właściwy termin: 30 września lub 30 dni od złożenia orzeczenia w trakcie roku. |
| "Nie mamy nauczyciela wspomagającego, czekamy na etat" | Zapytaj, jak szkoła realizuje § 7 rozporządzenia i zalecenia z orzeczenia; obowiązki zależą m.in. od rodzaju szkoły. |
| "Rewalidacja będzie od przyszłego semestru" | Poproś o harmonogram zajęć i wyjaśnienie, jak szkoła realizuje aktualny IPET. |
| "Nie zostałam zaproszona na spotkanie zespołu" | Szkoła ma obowiązek pisemnie powiadomić o każdym spotkaniu |
| "IPET jest, ale nie widziałam go" | Rodzic ma prawo do kopii IPET |
| "Nauczyciel wspomagający jest, ale tylko 2 godziny tygodniowo" | Zapytaj o uzasadnienie przyjętej organizacji wsparcia oraz o to, jak zapewnia ona realizację IPET. |
5 kroków - od rozmowy do kuratorium
Nie zaczynaj od skargi. Zaczynaj od rozmowy. Ale jeśli rozmowa nie działa - masz konkretną ścieżkę.
Umów się na spotkanie. Przygotuj datę przekazania orzeczenia, jego zalecenia i listę brakujących działań. Zamiast ogólnego „szkoła nic nie robi” wskaż, czego konkretnie nie zorganizowano i jaki termin ma zastosowanie.
Dokumentowanie: Po spotkaniu wyślij krótkie pisemne podsumowanie ustaleń. Jeśli rozważasz nagrywanie, pamiętaj o prywatności uczestników i danych dzieci; legalność utrwalenia rozmowy, jej późniejszego użycia i udostępnienia to odrębne kwestie, które zależą od okoliczności.
Po spotkaniu wyślij maila z podsumowaniem ustaleń - "Zgodnie z naszą rozmową z dnia X, IPET zostanie przygotowany do dnia Y". To Twój dowód.
Jeśli rozmowa nie przyniosła efektu - pismo. Papierowe, z datą, z potwierdzeniem odbioru (lub mailem z potwierdzeniem odczytu).
Co napisać:
- Kiedy dostarczyłaś orzeczenie (data)
- Czego konkretnie brakuje (IPET, rewalidacja, nauczyciel wspomagający)
- Powołanie się na właściwy przepis i termin IPET: 30 września albo 30 dni od złożenia orzeczenia w trakcie roku (§ 6 ust. 5 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r.)
- Prośba o pisemną odpowiedź i wskazanie terminu konkretnych działań
Nie zakładaj automatycznie, że każda wiadomość do dyrektora jest skargą lub wnioskiem w rozumieniu KPA i ma identyczny termin rozpatrzenia. Zachowaj potwierdzenie doręczenia oraz odpowiedź lub informację o jej braku.
Organ prowadzący to najczęściej gmina (szkoły podstawowe) lub powiat (szkoły ponadpodstawowe). Kontroluje sprawy organizacyjne i finansowe szkoły.
Napisz pismo do wójta/burmistrza/prezydenta miasta z opisem sytuacji i dołącz kopię pisma do dyrektora (krok 2) oraz jego odpowiedź (lub informację o braku odpowiedzi).
Kurator oświaty sprawuje nadzór pedagogiczny. Opisz konkretne uchybienia, załącz korespondencję i poproś o ocenę realizacji obowiązków szkoły.
Co może zrobić kuratorium:
- Przeprowadzić kontrolę w szkole
- W zależności od ustaleń wydać zalecenia w trybie nadzoru pedagogicznego art. 55–56 Prawa oświatowego
Zakres dalszych działań zależy od wyników nadzoru i rodzaju stwierdzonych uchybień; samo złożenie skargi nie przesądza o sankcji wobec dyrektora.
Jeśli problem trwa, dobierz dalszą drogę do rodzaju naruszenia:
- Rzecznik Praw Dziecka - może interweniować w imieniu dziecka
- Pomoc prawna - pomoże ustalić, czy w konkretnej sprawie istnieje akt lub bezczynność podlegająca zaskarżeniu. Skarga do sądu administracyjnego nie jest automatycznym ostatnim krokiem każdego sporu ze szkołą art. 3 i 53 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
- Organ prowadzący lub nadzór pedagogiczny - wróć do nich z nowymi faktami, jeśli wcześniejsza interwencja nie rozwiązała problemu.
A jeśli mam opinię, nie orzeczenie?
Opinia z PPP nie jest orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego i sama nie uruchamia IPET. Może jednak być podstawą dostosowania wymagań edukacyjnych oraz planowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Szkoła może udzielać takiej pomocy także bez opinii, gdy rozpozna potrzebę wsparcia.
Podstawę stanowią m.in. przepisy o ocenianiu i pomocy psychologiczno-pedagogicznej § 2 rozporządzenia MEN z 22.02.2019 r.; § 2 i § 20 rozporządzenia MEN z 9.08.2017 r. o pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Dobór form wsparcia powinien odpowiadać potrzebom ucznia; nie każda sugestia z opinii oznacza automatycznie określoną liczbę godzin zajęć.
Przy braku wsparcia zacznij od rozmowy i pisemnego wniosku do dyrektora. Organ prowadzący i kuratorium mają różne kompetencje, dlatego dalsze pismo skieruj do instytucji właściwej dla konkretnego problemu.
Ważne dla rodziców dzieci z ADHD: sama diagnoza ADHD nie jest odrębną kategorią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. O rodzaju dokumentu decyduje poradnia w indywidualnym postępowaniu na podstawie przesłanek określonych w przepisach; nie przypisuj dziecku określonej kategorii wyłącznie na podstawie nazwy diagnozy.
Czego NIE robić
Nie wchodź w konflikt bez dokumentacji. Każde ustalenie potwierdzaj mailem. Każde pismo wysyłaj z potwierdzeniem odbioru. Bez tego nie masz dowodów.
Nie zgadzaj się na "tymczasowe rozwiązania" bez terminu. "Nauczyciel wspomagający będzie od przyszłego miesiąca" - poproś o to na piśmie z datą.
Nie czekaj zbyt długo. Każdy miesiąc bez wsparcia to miesiąc, którego dziecko nie odzyska. Jeśli rozmowa z dyrektorem nie daje efektu w 2 tygodnie - pisz pismo.
Co obowiązuje od września 2026
Od 1 września 2026 r. stosuje się nowe przepisy dotyczące opinii szkoły i oceny funkcjonowania dziecka w postępowaniu o orzeczenie lub opinię o wczesnym wspomaganiu. Jeśli poradnia wystąpi do dyrektora o opinię dotyczącą funkcjonowania ucznia, szkoła przygotowuje ją w terminie 10 dni i przekazuje kopię rodzicowi § 7–8 rozporządzenia ME z 2.03.2026 r..
Zmiana procedury wydawania nowych orzeczeń nie unieważnia automatycznie wcześniej wydanego dokumentu. Sprawdź jego okres obowiązywania i przekazane szkole zalecenia.
Potrzebujesz gotowych pism do szkoły?
12 szablonów pism, ścieżka eskalacji krok po kroku i ściąga prawna z konkretnymi przepisami. Otwierasz, wpisujesz dane, wysyłasz.
Pobierz 3 darmowe szablonyPodsumowanie
Orzeczenie wymaga od szkoły konkretnych działań: przygotowania IPET i realizacji zaleceń odpowiednich do potrzeb dziecka. Jeśli widzisz lukę, opisz ją, zachowaj korespondencję i skieruj sprawę do właściwej instytucji. Forma wsparcia oraz ścieżka prawna zależą od treści orzeczenia i okoliczności sprawy.
Nie musisz być prawnikiem. Musisz wiedzieć, czego wymagać i gdzie to napisać.
Czytaj również:
Anna Zdrojewska
Pedagog wczesnoszkolny i przedszkolny
Pedagog i mama dziecka z ADHD i ODD. Tworzy materialy oparte na realnych sytuacjach - nie z podrecznika.
Dowiedz sie wiecej o autorce →Przeczytaj też: ADHD u dziecka - co robić zanim dostaniesz diagnozę | Jak reagować na wybuchy złości - 5 kroków