← Wróć do bloga

25 maja 2026 · 8 min czytania

ADHD a orzeczenie - czego nie dostaniesz i co zamiast tego

Wiele mam słyszy w PPP: „ADHD nie jest podstawą do wydania orzeczenia." I nie wiedzą co z tym zrobić. To nie jest błąd poradni ani złośliwość systemu. To prawo. Ale jest coś, co Twojemu dziecku naprawdę przysługuje - i większość rodziców o tym nie wie.

Dlaczego odmówili orzeczenia - i co to jest ten zamknięty katalog

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje zespół orzekający w publicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Brzmi jak coś, co powinno przysługiwać każdemu dziecku z trudnościami. Ale prawo działa inaczej.

Orzeczenie można wydać wyłącznie z powodu jednej z niepełnosprawności wymienionych w zamkniętym katalogu, określonym w § 1 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 1578). Ten katalog obejmuje: niesłyszących i słabosłyszących, niewidomych i słabowidzących, niepełnosprawność ruchową (w tym afazję), niepełnosprawność intelektualną, autyzm (w tym zespół Aspergera), niepełnosprawności sprzężone, niedostosowanie społeczne i zagrożenie niedostosowaniem społecznym.

ADHD nie ma na tej liście. Nie ma go, bo ustawodawca nie umieścił go w katalogu. To nie jest kwestia interpretacji ani decyzji konkretnej poradni - to przepis obowiązujący w całej Polsce. Poradnia, która odmawia orzeczenia przy samym ADHD, działa zgodnie z prawem.

„Samo rozpoznanie ADHD, przy braku innych istotnych nieprawidłowości, nie stanowi podstawy do wydania orzeczenia." - stanowisko PPP nr 9 w Warszawie

Kiedy ADHD może jednak dać orzeczenie

Jest jeden przypadek, w którym dziecko z ADHD może dostać orzeczenie - gdy ADHD nie jest jedynym rozpoznaniem.

Jeśli Twoje dziecko ma tylko ADHD - orzeczenie nie przysługuje. To nie znaczy, że szkoła nie musi nic robić. Znaczy tylko, że narzędzie jest inne.

Co zamiast orzeczenia: opinia z PPP

Dla dzieci z ADHD ścieżką jest opinia z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. To inny dokument niż orzeczenie - daje inne prawa, ale realne i egzekwowalne.

Przy ADHD najczęściej wydawane są dwa rodzaje opinii:

• Opinia o dostosowaniu wymagań edukacyjnych - podstawa dla wszystkich dostosowań w szkole (art. 127 ust. 11 ustawy Prawo oświatowe)
• Opinia o objęciu pomocą psychologiczno-pedagogiczną - daje dziecku prawo do zajęć specjalistycznych w szkole (§ 6 pkt 5 rozp. MEN z 9 sierpnia 2017 r.)
• Opinia o zindywidualizowanej ścieżce kształcenia (ZŚK) - gdy dziecko z powodu trudności nie może uczestniczyć we wszystkich zajęciach z klasą (§ 12 ust. 3 rozp. MEN)

Opinia nie jest decyzją administracyjną jak orzeczenie, ale szkoła ma bezwzględny obowiązek wdrożyć jej zalecenia. Podstawa: § 2 rozporządzenia MEN z 22 lutego 2019 r. i art. 68 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo oświatowe. Nauczyciel, który odmawia stosowania dostosowań, naraża się na odpowiedzialność dyscyplinarną (art. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela).

Co konkretnie daje opinia z PPP

To zależy od tego, co poradnia wpisze w zaleceniach. Ale standardowe dostosowania przy ADHD obejmują:

Dostosowanie	Co to znaczy w praktyce
Wydłużony czas na sprawdzianie	Dziecko pisze w wydłużonym czasie - zazwyczaj o 50%. Obowiązuje też na egzaminie ósmoklasisty i maturze, jeśli złożysz wniosek do CKE (termin: 15 października dla ósmoklasistów).
Inne miejsce siedzenia	Blisko nauczyciela, z dala od okna lub drzwi. Proste, ale często robi ogromną różnicę dla dziecka z trudnościami z koncentracją.
Dostosowanie wymagań edukacyjnych	Nauczyciel ocenia to co dziecko wie, nie jak zapisuje. Mniej prac domowych, sprawdziany podzielone na części, krótsze polecenia pisemne.
Dodatkowe polecenia ustne	Nauczyciel upewnia się, że dziecko rozumie zadanie - nie zakłada, że słuchało.
Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne	Dodatkowe zajęcia z terapeutą pedagogicznym w szkole - w grupach max 5 uczniów (§ 8 rozp. o pomocy psychologiczno-pedagogicznej).
Zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne	Praca nad regulacją emocji i relacjami z rówieśnikami - w ramach szkolnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Czego opinia nie daje - uczciwie

Opinia to nie to samo co orzeczenie. Warto wiedzieć gdzie jest granica, żeby nie oczekiwać czegoś, czego system nie przewidział:

• Nauczyciel wspomagający - przysługuje wyłącznie uczniom z orzeczeniem (obowiązkowo przy autyzmie i niepełnosprawnościach sprzężonych, przy innych - za zgodą organu prowadzącego)
• IPET (Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny) - tworzony tylko dla uczniów z orzeczeniem; przy opinii szkoła tworzy arkusz dostosowań
• Zajęcia rewalidacyjne - minimum 2 godziny tygodniowo przysługują wyłącznie uczniom z orzeczeniem z tytułu niepełnosprawności
• Dodatkowa subwencja oświatowa - szkoła dostaje dodatkowe pieniądze za ucznia z orzeczeniem; przy opinii - nie

To są realne ograniczenia. I to jest jeden z powodów, dla których Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie interweniował w MEN w sprawie ADHD w katalogu (sprawa XI.7036.42.2023). Zmiana ma nadejść - ale na dziś prawo jest jakie jest.

Jak uzyskać opinię z PPP - krok po kroku

Co gdy szkoła ignoruje opinię

Zdarza się, że dyrektor przyjmuje opinię do szuflady, a nauczyciele nic nie wiedzą. To naruszenie prawa - i masz konkretne narzędzia.

W każdym z tych kroków przydają się konkretne pisma - z właściwymi podstawami prawnymi, we właściwej formie. Improwizowany mail rzadko przynosi efekty.

Podsumowanie: co naprawdę przysługuje dziecku z ADHD

Żeby mieć to w jednym miejscu:

Co	Opinia PPP (ADHD)	Orzeczenie (autyzm, inne)
Dostosowanie wymagań edukacyjnych	TAK	TAK
Dostosowania egzaminacyjne (ósmoklasista)	TAK	TAK
Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne	TAK	TAK
Nauczyciel wspomagający	NIE	TAK (przy autyzmie obowiązkowo)
IPET	NIE	TAK (obowiązkowo)
Zajęcia rewalidacyjne (2h/tyg.)	NIE	TAK
Dodatkowa subwencja dla szkoły	NIE	TAK

Opinia to nie orzeczenie. Ale przy ADHD to jest właśnie ten dokument, który możesz dostać - i który szkoła ma obowiązek respektować. Warto o to walczyć, bo różnica między klasą ze stosowanymi dostosowaniami a klasą bez nich jest dla dziecka z ADHD ogromna.